Planowanie zakupów to podstawa racjonalnego zarządzania jedzeniem. Niestety, potrzebny będzie rygor i dyscyplina. Najlepiej raz w tygodniu ustalić strategiczny plan działania w kuchni i sporządzić listę zakupów na kartce, której z żelazną konsekwencją będziemy trzymać się w sklepie. Raz na tydzień dobrze jest zakupić produkty stałe, tzn. kasza, ryż, makaron, cukier, sól, mąka itp. po uprzednim przejrzeniu spiżarni. Na najbliższe 2, 3 dni kupujmy produkty łatwo psujące się, tzn. mięso, ryby czy nabiał.

Nie kierujmy się promocjami – często są to produkty, które sklep chce po prostu “wypchnąć”, nie sugerujmy się także tzw. “okazyjną ceną”, nie zawsze oznacza ona faktycznie tańszy produkt – doradza – Jan i Jakub Kuroń z niemarnuje.pl . Świeże produkty (szczególnie warzywa i owoce) kupuj w małych ilościach i jak najczęściej (na 1-2 dni). Unikniesz problemów z właściwym przechowywaniem, do którego w domu nie zawsze są odpowiednie warunki. Pamiętaj też, aby zwrócić uwagę na to, czy produkty są świeże i nieuszkodzone.

Jak nie marnować jedzenia?

PRZECHOWYWANIE ŻYWNOŚCI:

Żywność może pozostać długo świeża i nadająca się do spożycia, jeśli zachowasz właściwe sposoby jej magazynowania i gospodarowania. Umyte, zapakowane przez Ciebie. Przed włożeniem do lodówki warzywa i owoce umyj, osusz i zapakuj w dziurkowane foliowe lub papierowe torebki. Zostaną dłużej świeże i gotowe do spożycia. Będzie ci łatwiej sięgnąć po takie produkty, kiedy będziesz głodny. Gdy jesteśmy głodni, czas pomiędzy decyzją, a zjedzeniem czegoś jest bardzo krótki. Często sięgamy po to, co jest pod ręką, czyli batona albo inny gotowy produkt. Gotowe oraz czyste warzywa i owoce w lodówce ułatwiają nam sięgnięcie po nie. W miarę możliwości wyjmij produkty z fabrycznych opakowań i przełóż do właściwych pojemników: np. sery do szczelnych pojemników, pestki do szkła, a umyte jajka do odpowiedniej foremki.

W CZYM PRZECHOWYWAĆ?

Do przechowywania żywności w domu warto używać pojemników wielokrotnego użytku. Ważne! – sprawdź, czy na opakowaniu jest znak: do kontaktu z żywnością. Produkty w lodówce najlepiej przechowywać w odrębnych pudełkach wielorazowego użytku – zakupionych do tego celu bądź odzyskanych z innych produktów – pojemniki po lodach, kubki po jogurtach itp. Specjalne pojemniki, dobrze zamykane, z opcją próżniową pozwalają jednak utrzymać dłużej świeżość produktów oraz zapewnić prawidłowe przechowywanie po zamrożeniu.

LODÓWKA

Produkty przechowywane na odpowiednich półkach, w optymalnej dla nich temperaturze, dłużej zachowują świeżość. Odpowiednie rozmieszczenie jedzenia zapobiega również mieszaniu się zapachów. Właściwa temperatura wewnątrz lodówki to 5¤C na środkowej półce. Jednak temperatura nie jest taka sama w każdym miejscu wewnątrz lodówki. Uwzględniając te różnice, możesz przechowywać żywność w optymalnych warunkach (nie dotyczy to lodówek klimatyzowanych, które mają jednakową temperaturę na wszystkich półkach).

Temperatura

Najzimniejszym miejscem w lodówce jest dolna półka znajdująca się ponad pojemnikami dla warzyw (2¤C). To miejsce przeznaczone dla świeżego mięsa i ryb.

Ułożenie tych produktów na dole ma dodatkowe znaczenie – zapobiega skapywaniu z nich płynów na inne produkty.

  • Jaja, produkty mleczne, wędliny, ciastka oraz produkty oznakowane przy użyciu zwrotu „po otworzeniu przechowuj w lodówce, powinny być przechowywane na środkowych półkach (4-5¤C) oraz na półce górnej (8¤C).
  • Szuflady na dole (do 10¤C) są przeznaczone dla warzyw i owoców, które w niższych temperaturach mogłyby być uszkodzone.
  • Pojemniki lub półki na wewnętrznej stronie drzwi lodówki (10 – 15¤C) są przeznaczone dla produktów, które wymagają tylko lekkiego schłodzenia. Dotyczy to np. napojów, musztardy i masła.
  • Stosuj zasadę pierwsze kupione – pierwsze spożyte.
  • Produkty zakupione ostatnio umieszczaj za tymi, które są już w lodówce. Dzięki temu najpierw sięgniesz po rzeczy z krótszym terminem ważności.

Logika w lodówce 

  • Nie wkładaj do lodówki zbyt dużo pożywienia.
  • Jeżeli jest ona przeciążona, nie ma przestrzeni pomiędzy produktami, to dochodzi do zaburzeń cyrkulacji powietrza, co z kolei uniemożliwia osiągnięcie właściwej temperatury.
  • Lodówka nie będzie pracować efektywnie, jeżeli doprowadzimy do zbierania się w niej szronu. Należy ją regularnie rozmrażać przy użyciu ciepłej wody z dodatkiem odrobiny octu, aby usunąć zapachy.
  • Przed umieszczeniem w lodówce, produkty należy umyć oraz owinąć lub przykryć, aby zapobiegać utracie wilgoci i smaku.
  • Resztki jedzenia należy wkładać do czystych, szczelnych pojemników.
  • Nie wkładaj do lodówki ciepłego pożywienia, ponieważ to podwyższa temperaturę w całej lodówce; najpierw schłódź żywność w temperaturze pokojowej (ale pamiętaj, że pozostałości produktów gotowanych powinny być umieszczane w lodówce w ciągu 2 godzin po ich przygotowaniu).

Zamrażanie i rozmrażanie

Zamrażanie zapewnia w największym stopniu wartość odżywczą produktu. Ważne jest, jak zamrażamy. Równie ważne jest prawidłowe rozmrażanie. Podczas zamrażania woda zawarta w produktach skupia się w drobniutkie kryształki lodu, które przy rozmrażaniu przechodzą ponownie w postać płynną. Jeśli proces przeprowadzi się nieprawidłowo, woda wycieknie jak sok z owoców. Aby do tego nie dopuścić, należy powoli przeprowadzać rozmrażanie, gdyż wtedy soki zdążą przeniknąć z powrotem do komórek i nie wypływają na zewnątrz. Najlepiej zabieg ten przeprowadzać w temp 4-6°C. Czyli zostawić mrożonkę w lodówce na półce na parę godzin. Jeśli mamy w lodówce funkcję „szybkie mrożenie” – korzystajmy z niej. Pozwala to uniknąć wycieku przy rozmrażaniu, czyli w efekcie zachować więcej składników odżywczych. lista wybranych produktów, które często są marnowane oraz sposoby ich przechowywania

WĘDLINY

Wędliny powinny być przechowywane na środkowej lub na górnej półce lodówki. Można je zamrażać bez obawy o obniżenie ich jakości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że w przypadku wędlin w plastrach podane okresy ważności mogą być krótsze, gdyż produkty te szybciej tracą świeżość. Przy przechowywaniu wędlin najważniejsze jest zachowanie łańcucha chłodniczego, czyli działań mających na celu zapewnienie ciągłości zachowania prawidłowej temperatury od chwili wytworzenia lub schłodzenia produktu, aż do momentu jego finalnego zużycia. Nie wolno zostawiać produktów w temperaturze pokojowej, a następnie ponownie ich ochładzać czy zamrażać. Każdy rodzaj wędliny powinien byćprzechowywany oddzielnie.

MIĘSO

Aby mięso nie uległo zepsuciu, należy ograniczyć rozwój drobnoustrojów. Czyni się to najprościej poprzez przechowanie go w temperaturze 0-3°C. Wtedy można przechowywać: mięso bez kości przez 2-3 dni, z kością – 1 dzień. Nie powinno się dopuszczać do stykania się różnego rodzaju mięs. W lodówkach domowych rzadko mamy możliwość utrzymania tak niskiej temperatury (zazwyczaj są one ustawione na 4-6°C, a do tego należy dołożyć wzrost temperatury przez częste otwieranie drzwiczek i mieszanie powietrza). Pomimo tego lodówka daje najczystszy i najłatwiejszy sposób na zachowanie walorów odżywczych i smakowych mięsa. Mięsa nie owijamy folią, ani nie wkładamy go do torebki na kilka dni. Lepiej jest skorzystać z zamykanych pojemników mytych każdorazowo przed umieszczeniem w nich świeżego mięsa. Trwałość mięsa można także przedłużyć konserwując je przyprawami, czosnkiem, solą.

CHLEB

W zależności od rodzaju chleba można go przetrzymywać od 2 do 5 dni. Zaleca się trzymanie go w chlebaku, najlepiej w drewnianym, w temperaturze pokojowej, Owinięcie chleba lnianą ściereczką przedłuży jego świeżość. Przechowywany w lodówce w temperaturze 4°C, starzeje się najszybciej, Chleb można mrozić, najlepiej w oddzielnych kromkach.

MLEKO

pasteryzowane po otwarciu zachowa trwałość przez 1-2 dni, gdy jest przechowywane w warunkach chłodniczych i zamknięte. Mleko należy zamknąć, o ile umożliwia to opakowanie albo zawinąć lekko róg i spiąć gumką- w przypadku mleka w folii.

JOGURTY

Jogurty najlepiej od razu wkładać do lodówki, przy czym po otwarciu produktu jest to wręcz niezbędne. Przy zakupie wybieraj te z najdłuższą datą przydatności do spożycia.

ZIEMNIAKI

Ziemniaków nie przechowujemy w lodówce, ale w ciemnym opakowaniu lub pomieszczeniu (żeby nie zieleniały). Na wiosnę można włożyć ziemniaki na dzień lub dwa do lodówki, żeby zastopować proces kiełkowania, podczas, którego wydziela się toksyczna solanina. Młode ziemniaki nie nadają się do długiego przechowywania. Można je tylko krótko przetrzymać w lodówce, podobnie jak ugotowane.

CZOSNEK

Nie należy trzymać czosnku w kuchni, gdyż ciepło wysusza bulwy. Jeśli używasz dużo czosnku i zawsze chcesz go mieć pod ręką, można trzymać go w zamkniętym słoiku, w lodówce. Silny zapach nie przejdzie na sąsiednie produkty. Czosnek możemy przechowywać aż do 6 miesięcy

KALAFIOR /BROKUŁY

Nie „rozkwitają”, gdy przechowujemy je w lodówce w niskiej temperaturze, ale nie poniżej 0°C.

POMIDORY

Pomidory są najsmaczniejsze, gdy przechowujemy je w temperaturze pokojowej. Można trzymać je również w lodówce. Na zewnątrz dojrzewają i nie psują się zbyt szybko.

JABŁKA

Przechowujemy w chłodnym, zacienionym miejscu do miesiąca. W towarzystwie jabłek inne owoce i warzywa szybciej dojrzewają, np. sałata i ogórek szybciej żółkną, banany czernieją, a avokado dojrzewa.

BANANY

Bananów nie należy przechowywać w lodówce, ponieważ czernieje skórka.

CYKORIA

Cykorię należy kupować kremowo żółtą, nie zieloną. Należy ją przechowywać w lodówce, w torbie papierowej, bez dostępu światła, ponieważ zielenieje i staje się gorzka.

SAŁATA / PIETRUSZKA/SZCZYPIOREK

Włóż do lodówki umyte w ciepłej wodzie i wysuszone (w suszarce do sałaty lub ręcznikiem) liście zapakowane w foliową, otwartą lub dziurkowaną torebkę. Przetrwa co najmniej tydzień.

ORZECHY, PESTKI

Należy przechowywać w szklanych pojemnikach (najlepiej słoikach) w lodówce, ponieważ w wysokiej temperaturze i z dostępem światła zawarte w nich tłuszcze jełczeją.

SYPKIE PRODUKTY (KASZE , RYŻ , GROCH)

Najlepiej przechowywać w szczelnych szklanych pojemnikach. Temperatura nie powinna przekraczać 15 °C.

MUSZTARDA BO OBIEDZIE?

Nie jest za późno na wykorzystanie pozostałych po obiedzie czy kolacji potraw. Z warzyw można zrobić zapiekankę lub zupę krem. Z kaszy – zupy, sałatki, zapiekanki. Podpowiadamy też, jak wykorzystać dojrzewające owoce czy twardniejący chleb.Myślmy twórczo. Dalej kilka podpowiedzi: CHLEB Istnieje możliwość zamrożenia chleba w całości bądź też pokrojonego w kromki. Rozmrożony w temperaturze pokojowej ma takie same właściwości jak świeży. Innym sposobem odświeżenia chleba jest zmoczenie go i włożenie do piekarnika. Czerstwe pieczywo może być wykorzystane do przygotowania grzanek lub zapiekanek. Wysuszone – trzemy na bułkę tartą.

GOTOWA ZUPA

Jeśli z jakiś powodów został nam wywar warzywny lub rosół, nie wylewajmy go, ale zamroźmy. Przygotowanie na jego bazie innej zupy będzie bardzo wygodne i szybkie. Dodając zmiksowane pomidory, np. z puszki oraz zioła, mamy gotową zupę pomidorową. Dodając kiszony żurek z butelki, majeranek, czosnek mamy żurek. Jeśli zostaje nam resztka z gotowej potrawy lub wiemy, że nie wykorzystamy jakiś produktów zanim się zepsują – zamroźmy je. Mrozić można praktycznie wszystko. Niektóre świeże owoce, warzywa czy zioła stracą pewne walory, np. bazylia czernieje, jabłko trochę straci na smaku, ale w większości przypadków walory odżywcze i smakowe pozostają po rozmrożeniu takie same. Wygodniej wykorzystać produkty zamrożone w małych ilościach, dlatego warto mrozić pojedyncze porcje np. zupy czy pojedyncze kromki chleba.

POMIDORY

Nieobrane, ale umyte pomidory przekrajamy wzdłuż. Następnie wycinamy szypułkę, wyjmujemy pestki i odlewamy sok (ale nie wyrzucamy!!!). Pomidory układamy na ruszcie, przecięciami do góry, posypujemy odrobiną soli i cukru, a następnie pieczemy przynajmniej 8 godzin w temperaturze 80-90°C. Kontrolujemy co pół godziny i stopniowo wyjmujemy gotowe pomidory (mają być suche i miękkie). Ususzone owoce układamy w wyparzonym słoiku, dodajemy wybrane przyprawy (np. zmiażdżony czosnek), zalewamy oliwą i zakręcamy. Następnie potrząsamy, aby oliwa i przyprawy równo oblepiły pomidory i wstawiamy do lodówki. Po dwóch dniach pomidory nadają się do spożycia, ale można je przechowywać nawet przez kilka miesięcy.

OWOCE

Mocno dojrzałe owoce, zanim się zepsują możesz zmiksować w pyszne koktajle i soki. Bardzo proste do zrobienia są dżemy, konfitury, powidła. Zamknięte w odpowiedni sposób w gorącej kąpieli mogą być przechowane nawet rok.

DODAJ DO PIECA

  1. Składniki, które zostały po obiedzie, czy kolacji ułóż warstwowo w formie do pieczenia
  2. Zalej mieszanką śmietany i jajek i zapiecz w piekarniku.
  3. W skład zapiekanki mogą wejść np. twoje ulubione warzywa i serki. Dobrze jeśli na spodzie znajdą się ziemniaki.

MIX OBIADOWY

Niewykorzystane porcje obiadów można mrozić. Kiedy nazbiera się kilka potraw do wyboru, rozmrozić całość na jeden obiad – każdy będzie miał możliwość wyboru ulubionej potrawy. Jeśli, mimo naszych starań, musimy wyrzucić żywność – starajmy się, jeśli to móżliwe – kompostować. Na kompost wyrzucamy resztki surowe, wszelkie warzywa i owoce. Możemy tez kompostować fusy z herbaty. Na kompost nie wyrzuca się mięsa, produktów mlecznych i jedzenia gotowanego.

Artykuł pochodzi z informatora „Eko sztuczki” wydanego przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawa.

Broszurę można pobrać tutaj  http://www.um.warszawa.pl/aktualnosci/eko-sztuczki-zeby-chipsy-o-smaku-wiosennym-nie-zastapily-ziemniakow-z-koperkiem?destination=node%2F96593

powrót