Co oznacza dokładnie termin dieta wegańska?

Dieta wegańska to taka dieta, który wyklucza produkty pochodzenia zwierzęcego: mięso, ryby, nabiał, jaja.
Dlaczego rodzice decydują się na taką dietę?

Powodów jest kilka, ale najczęściej jest to z powodów etycznych – sprzeciw wobec zabijania i wykorzystywania zwierząt; jak również zdrowotnych -diety wegańskie mogę mieć w niektórych jednostkach chorobowych, t.j. np. choroby krążenia czy schorzenia o podłożu reumatologicznym- efekt terapeutyczny) Badania wykazują, że spożywaniu diet opartych o produkty roślinne może mieć też znaczenie w prewencji niektórych chorób.
Czy takie diety mogą być bezpiecznie stosowane u dzieci?

Wg Konsultanta Krajowego w dziedzinie jak również Komitetu Żywienia Człowieka PAN – diety te nie są odpowiednie dla dzieci i niosą za sobą ryzyko niedoborów. Tymczasem wg Amerykańskiego Stowarzyszenia Dietetycznego i Dietetyków Kanady – największych na świecie organizacji zajmujących się żywieniem – jak również Amerykańskiej Akademii Pediatrów, prawidłowo zaplanowana dieta wegańska jest odpowiednia na wszystkich etapach rozwoju, także w dzieciństwie. Mam dziś nawet przed sobą stanowisko Amerykańskiej Akademii Pediatrii z 2009 r. na ten temat – dokument ponad 10 stron. Amerykańscy Pediatrzy – wyrażają opinię, że rozwój i wzrastanie dzieci wegetariańskich w tym wegańskich, odżywiających się prawidłowo zbilansowaną dietą – jest prawidłowy, co jest oparte – jak się wyrażają – na wystarczających dowodach naukowych.

Co to znaczy prawidłowo zbilansowana dieta wegańska?

– Jest to dieta, która oparta jest na nisko przetworzonych produktach roślinnych: warzywach, owocach, pełnych ziarnach zbóż; roślinach strączkowych, jak również orzechach i pestkach.
– Konieczna jest również suplementacja witaminy B12, lub spożywanie produktów nią fortyfikowanych, ponieważ ta witamina nie występuję w produktach pochodzenia roślinnego. Z racji tego, że w Polsce nie ma oficjalnych wytycznych co do żywienia dzieci wegańskich, cześć rodziców nie wie o konieczności suplementacji tego składnika, a konsekwencje jej niedoboru są poważne i mogą skutkować anemią megaloblastyczną (anemią powstałą na skutek nieprawidłowej syntezy DNA, przyp. red.) czy uszkodzeniami układu nerwowego. Trzeba jednak zaznaczyć, że zapobieganie niedoborom jest łatwe i suplementacja jest skuteczna.
– Należy zadbać o to, aby dieta obfitowała w produkty bogate w wapń, tak aby zrealizować dzienne normy tego pierwiastka. Nie jest to trudne, natomiast trzeba wiedzieć, jak to zrobić – i takie wskazówki dajemy naszym pacjentom podczas badań.
– Trzeba również zadbać, aby dieta dziecka wegańskiego miała więcej tłuszczu niż dieta dorosłego weganina – dzieci mają mniejsze żołądki i powinny dostawać pożywienie gęste energetycznie, czyli z większą niż u dorosłych zawartością orzechów, pestek, masła orzechowego, itd.
– Jeśli chodzi o witaminę D, to zalecenia suplementacji tego składnika nie różnią się u wegan i dzieci na diecie tradycyjnej. Obecnie wiadomo, że całe społeczeństwo ma niedobory witaminy D i w okresie zimowym zalecana jest suplementacja dla wszystkich.
– Jeśli chodzi o inne składniki, o których często się mówi, że są niedoborowe na diecie wegańskiej tj. żelazo, cynk – to z moich doświadczeń (a od roku prowadzę badania na dzieciach wegańskich w Centrum Zdrowia Dziecka) – najczęściej z tym nie ma dużych problemów. Mali weganie w naszym badaniu spożywali wystarczającą ilość cynku i żelaza, nawet biorąc pod uwagę wyższe normy na ten pierwiastek dla dzieci wegetariańskich – ze względu na ich niższą przyswajalność z produktów roślinnych.
– Jeśli chodzi o białko, to dzieci wegańskie spożywały go 2-3 razy więcej niż wynosiło ich zapotrzebowanie. Nasze obserwacje nie różnią się wiele pod tym względem od obserwacji na Zachodzie, gdzie takich badań robiono więcej.

Czy dieta wegańska dla dzieci  niesie ze sobą jakieś korzyści?

Badania epidemiologiczne, czyli obserwacje setek tysięcy ludzi przez wiele lat, wykazują jednoznacznie, że diety oparte na produktach roślinnych związane są z niższym ryzykiem chorób cywilizacyjnych, takich jak choroba niedokrwienna serca, udary niedokrwienne, cukrzyca, otyłość. Badania wykazują również, że wegetarianie żyją przeciętnie o 6-9 lat dłużej, dłużej też cieszą się dobrym zdrowiem. Co więcej, badania kliniczne wykazują, że dieta wegańska ma zastosowanie w terapii schorzeń typu miażdżyca, schorzenia reumatologiczne, wysoki cholesterol, cukrzyca.

No tak, ale to są korzyści u dorosłych, ale czy istnieją korzyści u dzieci?

Nie mamy na ten temat dostatecznej ilości badań. Obecnie nie można się o takie stwierdzenie pokusić. Wstępne badania sugerują – ze diety takie mogą chronić dzieci przed otyłością.

Czyli nie możemy takich diet u dzieci zalecać?

Zalecać to za dużo powiedziane. Ale jeżeli rodzice decydują się z jakiegoś powodu na to, aby dziecko było na diecie wegańskiej, należy takim rodzicom pomóc w prawidłowym komponowaniu takiej diety. W Polsce rodzice wegańscy są najczęsciej krytykowani i namawiani do wprowadzenia produktów zwierzęcych do diety dziecka. Większość z nich najczęściej nie zmieni swoich przekonań i będzie wychowywać dzieci na właśną rękę, a to właśnie – a nie sam fakt diety wegańskiej – może prowadzić do niedoborów. Brakuje oficjalnych zaleceń żywieniowch dla tej grupy w Polsce – i to jest luka do uzupełnienia.

Prowadzi Pani badania dzieci wegańskich w Centrum Zdrowia Dziecka, jakie są ich wyniki?

O wynikach na razie nie możemy mówić, ponieważ badania nadal trwają. Badamy dokładnie dietę dziecka, wykonujemy pomiary antropometryczne, robimy badania krwi oraz badania inteligencji. Wszystkich zainteresowanych rodziców dzieci wegańskich i wegetariańskich od 2 do 10 lat zapraszamy do (kontakt: wege.poradnia@czd.pl) Mogę tylko powiedzieć, że z moich obserwacji wynika że diety wegańskie u dzieci w Polsce są różne – niektóre nie zawierają dostatecznej ilości wapnia i witaminy B12 ( i to są najczęściej powtarzające się niedobory), ale też i istnieją bardzo ładnie zbilansowane diety. Ale podobnie jest też z dietami dzieci tradycyjnych – wiele z nich również wykazuje niedobory i/lub nadmiary pewnych składników odżywczych, więc nie możemy zakładać że niedobory tyczą się tylko diet wegetariańskich.

Mgr Małgorzata Desmond ukończyła Medycynę Żywienia na University of West London w Wielkiej Brytanii, studia magisterskie na kierunku Dietetyka na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym oraz kurs Epidemiologii Żywienia w Imperial College London. Do niedawna dyrektor Edukacji Żywieniowej na prywatnej uczelni w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Jest pracownikiem Kliniki Pediatrii Instytutu „Pomnik” Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu,  prowadzi tam badania weryfikujące wpływ diet roślinnych na zdrowie dzieci.
Obecnie pracuje w Carolina Medical Center w Warszawie gdzie udziela porad z zakresu żywienia.

powrót